Organisaties binnen de NGK, waaronder Kerkpunt, lanceren een trendrapport. Het rapport moet het gesprek over de toekomst van de kerk stimuleren, zowel op de synode als in de kerken zelf.
Organisaties binnen de NGK, waaronder Kerkpunt, lanceren een trendrapport. Het rapport moet het gesprek over de toekomst van de kerk stimuleren, zowel op de synode als in de kerken zelf.
De organisaties brachten diverse cijfers en bestaand onderzoek bij elkaar. Daarnaast voerden ze aanvullend onderzoek uit, bijvoorbeeld naar kerkbezoek en plaatselijke samenwerking. Dat leverde vier trends op. Cors Visser (Kerkpunt): “De kerk is niet maakbaar, het is Gods kerk. Achter elk cijfer schuilt een geestelijke realiteit. Met de presentatie van deze trends willen we een beter, goed geïnformeerd gesprek over de toekomst van de kerk.”
De NGK telt 305 plaatselijke kerken met samen bijna 129.000 leden. Op een gemiddelde zondag is ruim de helft in de kerk of kijkt online mee. In 2025 werden ruim 1.000 kinderen gedoopt en deden bijna 1.000 mensen belijdenis. Het ledental daalt nog wel, maar de krimp neemt af. Kleine kerken blijken vaak verrassend vitaal. Pijnlijk is wel dat veel meer mensen de kerk verlaten zonder elders aan te sluiten dan dat er mensen van buiten bijkomen.
Kerken staan midden in een seculiere samenleving en die cultuur beïnvloedt de kerk meer dan andersom. Veel kerken zijn actief in de buurt, vooral diaconaal. Tegelijk zijn gemeenten sterk intern gericht: het Evangelie delen met anderen krijgt weinig prioriteit. De diversiteit tussen en binnen kerken groeit, en daarmee de vraag: waar staan we voor?
Veel kerken vallen terug op het vertrouwde model van ‘de kerk als vereniging’: een eigen gebouw, een voltijds predikant en invulling van alle ambtelijke vacatures. Dat model gaat knellen. Er zijn 109 gemeenten zonder eigen predikant, meer dan de helft van de predikanten gaat binnen tien jaar met emeritaat, en ambten zijn moeilijk te vullen. De organisaties spreken van een ‘liminale fase’: het oude verdwijnt, het nieuwe is nog niet helder.
Tegelijk groeit het verlangen naar een echt geloofsgesprek. Vertrouwde geloofstaal sluit vaak niet meer aan, waardoor een vorm van geestelijke sprakeloosheid ontstaat. Juist daar zien de opstellers de grootste kans voor de kerk.
Het rapport sluit af met een aantal perspectieven als hulpmiddel voor het gesprek, zoals ‘de kerk als vereniging’ en ‘de kerk als oase’.
“We hopen dat het bespreken van de trends bijdraagt aan een hoopvolle kerk”, aldus Hans Schaeffer (TUU). “Dat we herontdekken wat kerk-zijn altijd al is geweest en wilde zijn: een vind- en oefenplaats voor mensen die van Godswege geroepen zijn tot dienst aan Hem.”
Klik hier voor het trendrapport en hier voor de bijlagen bij het trendrapport.
Het trendrapport is opgesteld door de Commissie Financiën en Beleid, Kerkpunt, Steunpunt Kerkenwerk, de Theologische Universiteit Utrecht en Verre Naasten. Tijdens een van de synodezittingen staat het rapport op de agenda.