Op deze pagina’s vind je wat verschillende kerkordes en bevestigingsformulieren over het ambt van de diaken zeggen. Daarin zie je al iets van de breedte van het werk van de diaconie. Verschillende aspecten werken we op deze site en in de brochures Yes ik ben diaken verder uit.
In het bevestigingsformulier voor diakenen verwoorden de NGK kerken het als volgt:
Algemeen
Hij (Jezus) is het die apostelen heeft aangesteld, en profeten, evangelieverkondigers, herders en leraren, om de heiligen toe te rusten voor het werk in zijn dienst. Zo wordt het lichaam van Christus opgebouwd.
Over de diakenen
Barmhartig zijn voor mensen in nood, daar gaat het om in het werk van de diakenen. De diakenen moeten ervoor zorgen dat de hulpverlening in en door de gemeente goed verloopt. Ze bezoeken de gemeenteleden thuis om zich op de hoogte te stellen van hun problemen of om hen aan te sporen anderen te helpen. Ze inventariseren de gaven van de gemeenteleden en zetten die in waar dat nodig is. Bovendien zamelen ze de giften uit de gemeente in, beheren die en delen die in de naam van Christus uit. Ze bemoedigen hen die de liefdegaven van Christus ontvangen met Gods goede boodschap. Ze zetten zich in voor de eenheid die de heilige Geest in de gemeente brengt en laat ervaren aan het heilig avondmaal. De diakenen spannen zich er met woord en daad voor in dat deze eenheid zichtbaar wordt in de onderlinge liefde.21 Zo zullen we als gemeente groeien in liefde voor elkaar en voor alle mensen.22 Aan de gemeente Wees goede rentmeesters over wat de Heer u toevertrouwt en weet u in de gemeente van Christus geroepen om te dienen.
In de kerkorde verwoorden de NGK kerken het als volgt:
B15 ambt van diaken
B15.1 De diakenen stimuleren de gemeente om, gedreven door Gods liefde voor de wereld, goed te doen aan alle mensen.
B15.2 De diakenen geven zorg aan de leden van de gemeente die in hun leven moeite ervaren. Ze bieden hun troost en praktische ondersteuning.
Gemeenteleven
C2.2 De gemeente zoekt in woord en daad wie God niet kennen of van Hem vervreemd zijn, om ook hen voor Christus te winnen.
Hieronder lees je de toelichting op deze artikelen.
Uit de toelichting op de kerkorde:
Net als het ambt van ouderling zal ook het ambt van diaken van tijd tot tijd en van plaats tot plaats sterk kunnen verschillen. In ieder geval is het een zeer veelzijdig ambt, dat het vertrouwen op Gods genade koppelt aan praktische hulp, zowel in de kerkelijke samenleving als daarbuiten.
Hulp en troost
B15 oogt bij de genoemde veelzijdigheid misschien wat karig. Dat zou het inderdaad zijn wanneer dit artikel bedoeld was om alle aspecten van het diaconaat te beschrijven. In plaats daarvan trekt het artikel twee hoofdlijnen. Daarbij klinkt B15.2 vanouds nog het meest vertrouwd. Diakenen geven hulp aan wie in de gemeente hulp nodig heeft. Zij doen dat wel als ambtsdragers, als gezanten van Christus. Dus beperken ze zich niet tot financiële tegemoetkomingen of het regelen van een kook- of rijrooster. Ze plaatsen dit in het kader van de hulp die Christus ons geeft, de liefde van zijn Vader voor Hem en voor zijn leden. De ‘praktische ondersteuning’ die B15.2 noemt, kan ook inhouden dat de diakenen iemand begeleiden naar instanties buiten de kerk. Als daar deskundigheid te vinden is die de diakenen zelf missen, hoeven ze zich niet te schamen om iemand door te verwijzen. Als het maar niet betekent dat de diakenen zelf hun handen van iemand aftrekken. Zij blijven namens Christus betrokken.
De hele gemeente
B15.1 gaat hieraan vooraf. Want ook binnen de kerk kan het niet zo zijn dat alleen de diakenen druk zijn met hulp bieden, en dat de andere gemeenteleden het met liefde aan hen overlaten. De diakenen zullen regelmatig een beroep doen op alle gemeenteleden om bij te dragen aan het hulpbetoon in de gemeente. Zij kunnen immers alleen financieel bijstand verlenen als de diaconale kas steeds weer door de hele gemeente wordt aangevuld. Zij kunnen alleen een kook- of rijrooster samenstellen, als andere gemeenteleden bereid zijn om zich op die manier te laten inroosteren.
De hele samenleving
Maar B15.1 kijkt verder. De gemeente kan haar betoon van liefde niet beperken tot de eigen kring. Zij mag zich net als Christus uitstrekken naar alle volken, naar alle culturen, naar alle lagen van de bevolking. De gemeente hoeft niet alle problemen van de wereld op haar nek te nemen. Zij is Christus niet. Maar ze mag wel naar Christus verwijzen, door aandacht te hebben voor alle soorten van problemen in de samenleving, en vanuit het geloof in Gods oplossing te doen wat haar handen vinden om te doen. C2
Uit de toelichting op de kerkorde:
Dit is een uitzonderlijk artikel binnen de kerkorde. Het bevat geen echte voorschriften, het legt geen rechten of plichten vast; het beschrijft vooral een verlangen, een gewenste beweging, een waardevolle en daarom ook onmisbare dynamiek.
Winnen
C2.2 gaat zelfs nog een stap verder: de gemeente ‘zoekt’. De gemeente begeeft zich in de samenleving, om daar te zijn waar mensen het evangelie van Christus nodig hebben. We tonen belangstelling voor hen, we luisteren naar hun vragen, we denken na over mogelijkheden om hen te laten proeven hoe goed de HEER is. Zo winnen we hen voor Christus.
In het bevestigingsformulier voor diakenen verwoorden de CGK kerken het als volgt:
Aangaande de diakenen lezen we in het boek Handelingen dat de apostelen speciale ambtsdragers lieten kiezen toen zij zelf niet meer in staat waren al het werk in de kerk naar behoren te verrichten. Zij kregen de opdracht om leiding te geven aan het dagelijks dienstbetoon. Zowel uit het Oude als uit het Nieuwe Testament leert de gemeente van Christus dat het volgen van haar Here een leven van barmhartigheid en gerechtigheid betekent. In navolging van Hem leert zijn gemeente een diaconale gemeente te zijn, betrokken op de ander om Christus’ wil, zowel binnen als buiten de gemeente. Hij kwam in de wereld om te dienen en leert zijn volgelingen dat ook te doen. Met het oog op de toerusting van de gemeente tot een dienende gemeenschap heeft Christus diakenen aan zijn gemeente gegeven. Zij behoren de gemeente te wijzen op haar taak in kerk en wereld, zij zullen het diaconaat in de eredienst mede vormgeven, zij roepen de gemeente op metterdaad betrokken te zijn op elkaar en zullen de gemeente stimuleren om als goede rentmeesters Gods schepping te beheren. Zo zal de gemeente groeien in liefde en in barmhartigheid voor elkaar en voor alle mensen.
Wees u als gemeente en ieder persoonlijk bewust van uw diaconale opdracht binnen en buiten de gemeente.
De PKN heeft het volgende in haar kerkorde staan over de taak van de diaconie:
Tot opbouw van de gemeente met het oog op haar dienst in de wereld is aan de diakenen toevertrouwd: